Abdülhamid’in hanımından Menderes’e:

BAŞBAKANLIK Cumhuriyet Arşivleri’nin TBMM Darbeleri Araştırma Komisyonu’na gönderdiği 27 Mayıs darbesiyle ilgili binlerce belgenin arasından, tarihimizde eşine ender rastlanacak derecede hüzünlü bir mektup çıktı. Mektup, Osmanlı hükümdarı İkinci Abdülhamid’in hanımı olan ve 1961’de vefat eden Müşfika Kadınefendi, yahut cumhuriyet dönemindeki ismi ile Müşfika Kayasoy tarafından 26 Ekim 1954’te zamanın Başbakanı Adnan Menderes’e yazılmıştı. ‘TARİHİN EMANETÇİSİYİM’ Sultan Abdülhamid’in hanımı, mektubunda örtülü ödenekten kendisine her ay 200 lira verildiğini, tek gelirinin bu olduğunu ama artık geçinemediğini söylüyor; “Ben merhametli milletimize tarihin emaneti gibiyim. Devletten ve milletten başka dayanağım yoktur. Âciz bir şekilde yaşamama rıza göstermeyin” diyor ve 200 liralık aylığına zam yapılmasını rica ediyordu. Çektiği sıkıntıyı son derece açık bir şekilde ifade eden Müşfika Kadınefendi, mektubunu Başbakan Adnan Menderes’e hitaben “Oğlum... Hâlimi arzettim. ...Sevgi ve dualarla gözlerinizden öperim” sözleriyle bitiriyordu. ‘MİLLETİMİ TERKETMEDİM’ Kadınefendi’nin mektubunun altına elyazısı ile yazılmış olan “Sayın Müsteşar’a (yani, Adnan Menderes’in Başbakanlık Müsteşarı Ahmet Salih Korur’a) arzedildi. Ayda 50 lira olmak üzere üç ayda 150 lira ilâveyi tensip buyurmuşlardır. 4 Aralık 1954” şeklindeki nottan, Osmanlı Devleti’nin “sabık imparatoriçesine” ayda 50 lira zam yapıldığı anlaşılıyor. İşte, bir zamanlar sadece Türkiye’nin değil, dünyanın en güçlü ve en zengin devlet başkanı olan Sultan İkinci Abdülhamid’in hanımının Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı’na yazdığı mektup:

Başbakan inanmadı ama darbe oldu !

Şubat 1960’ta Kayseri’de yaşanan olayın bugünlerde de tekrarlanmak istendiğini belirten eski ulaştırma bakanlarından Arif Demirer’in oğlu Mehmet A. Demirer, “Türk istihbaratı, 27 Mayıs darbesinin olacağına inanmıyordu.” diyor.

‘1960 Mart ayına kadar Türkiye’nin gündemi kalkınma ve seçimdi. Ülkenin her tarafı şantiye. Keban’da temel atılmış, Boğaziçi Köprüsü’nün temeli atılıyor, darbe ihtimali hiç yok. Seçim ortamı var, bu ortamı yavaş yavaş ihtilal ortamına dönüştürdüler.’

Bu sözler dönemin Ulaştırma Bakanı Arif Demirer’in (1955-57) oğlu Mehmet Arif Demirer’e ait. Kütüphanesinde 2 binin üzerinde kitabı var. 71 yaşında ama hayatının neredeyse tamamını DP dönemini araştırmaya adamış. 60 öncesi ve sonrasında çıkan neredeyse bütün yayınları arşivlemiş. İdamla yargılanan babasının ve Menderes’in fotoğrafları Ankara Çankaya’daki evinin duvarlarını süslüyor. Tozlu raflardan aldığı pek çok belge kitap olarak yayımlanmış, 36 kitabının çoğu DP dönemiyle ilgili.

Menderes'in ilk işi orduyu temizlemek olmuştu

Bundan 60 yıl önce Adnan Menderes hükümeti, Türk Silahlı Kuvvetleri içinde darbe yanlısı oldukları tespit edilenleri bir çırpıda temizleme cesaretini göstermiş, adeta "darbe gibi" bir operasyonla bütün kuvvet ve ordu komutanları ile 150 albayı görevden almıştı.

Bu çarpıcı tasfiye, TSK'da gerçekleştirilen en geniş kapsamlı ve en hızlı operasyon olarak tarihe geçmiştir. Öte yandan iktidar, 10 yıl sonraki 27 Mayıs darbesinin pimini de çekmiş oluyordu.

Yassıadadaki Muharebe Er Ölmeden Önce Anlattı...

Türk demokrasi tarihine kara bir leke olarak geçen  27 Mayıs1960 darbesinin ardından Başbakan Adnan Menderes ve arkadaşlarının yargılanıp idam edildiği Yassıada mahkemesinin hakim, savcı ve komutanlarının dış dünyayla iletişimini sağlayan santralcisi Muhabere Çavuş Cemalettin Topçu, 50 yıl sonra tanık olduğu olayları ilk kez anlattı.
Cemalettin Topçu, muhabere eri olarak askerlik görevini yaparken, 27 Mayıs darbesinin ardından

CUNTA TRAKYA CUMHURİYETİ KURACAKTI

Şifreli mesajı yanlış anlayan İstanbul cuntası 1 saat erken harekete geçti ve radyodan açıklamayı yaptı. Ankara'dan aynı saatte ses çıkmayınca ‘başaramadılar' sanılarak Trakya'da devlet kurma planı yapıldı.

26 Mayıs'ta öğle saatlerinde Genelkurmay Başkanlığı'nda görevli subay, İstanbul 1. Ordu'daki irtibatını askeri santral üzerinden aradı. Telefonda, “Emekli Sandığı'ndan istediğin 2740 lirayı aldım. 10 lirasını kestiler, 2730 lira kaldı. Eskişehir'deki havacı arkadaşın da parasını aldım

YASSIADA DURUŞMASI ve ADNAN MENDERES

Yapacağımız çalışma, özel ve ilk olmalıydı. Bu amaçla Yassıada duruşmalarının MBK Başkanı Orgeneral Cemal Gürsel için çekilen görüntü ve ses kayıtlarının peşine düştük. Varlığından çeşitli vesilelerle bahsedilen ama bir türlü tamamı ortaya çıkmayan görüntü ve pek azı yayınlanan ses kayıtları ile her anı kare kare yansıtan fotoğrafların izini sürdük. 2009 yılının başlarında bir kaynak, Yassıada duruşmalarına ait ses kayıtlarının kendisinde olduğu bilgisini verdi. Bu kayıtları ancak üç ay önce alabildik. Ses kayıtları, yaklaşık 300 kasetti ve kayıtların süresi de bin saati aşıyordu. Bunları dinlemek epey vaktimizi aldı.