Yeni Osmanlı ve Jöntürklerden Günümüze

Jön Türk İhtilali ve Kanun-i EsasiHatıra Kartpostalı, 1908

Tanzimat, Osmanlı'da yeni fakat tahripkâr hareketlerin zuhur ettiği bir dönemdir. Bazı aydınlar ve devlet yöneticileri, Devlet-i Aliyye'nin içine düştüğü zor duruma, felsefesini ve bakış açısını Batı'dan alan ve medeniyetimizin ruhuna ters düşen yeni fikirleri, hareketleri çare olarak görürler. Bu yönelişlerden biri, Sultan Abdülaziz döneminde Yeni Osmanlı hareketi olarak başlayan, daha sonra Abdülhamid döneminde Jön Türklere dönüşüp nispeten daha farklı bir yolda devam eden siyasî cereyandır. Avrupalıların1865 yılında Sultan Abdülaziz idaresine ve hükümete karşı olan

Jön Türkler'in Siyasi Fikirleri

Ahmet Rıza

Şunu ifade etmek gerekir ki; 1895-1908 yılları arasında söz konusu mücadeleyi yapmış kişilerin bugün oldukça belirsiz ve silik olmalarını bizzat fikirlerinin yalınkatlığında aramak doğru olur. Jön Türkler’in hiçbiri derin ve ayrıntılı bir teori, özgün bir siyasi formül veya zihinlerinde devamlı uğraştıkları bir ideoloji ortaya koymamışlardır.

Durum böyle olunca da Jön Türkler siyasi fikir boşluklarını iki şekilde kapatmaya çalışmışlardır.

Bir taraftan o dönemde Avrupa’da tartışılan fikirlerin “popülarize” edilmiş şekillerinin etkisinde kalmışlar ve büyük teorisyenlerle halk arasında aracı rolünü oymayan ikinci derecede düşünürlerin görüşlerini kendi fikirlerine intikal ettirmişlerdir. Diğer taraftan Jön Türkler Abdülhamit devrinde ihtilalci çevrelerin dışında geliştirilmiş bazı siyasi ve sosyal dünya görüşlerini kabul etmek zorunda kalmışlardır. İşte Jön Türklerde rastladığımız Türkçülük başlangıçları buna verilebilecek en güzel örneği oluşturuyor Şerif MARDİN’e göre.